مدیریت وصول مطالبات در دوره پسابرجام

 

مدیریت وصول مطالبات در دوره پسابرجام

مقدمه

همانگونه که مستحضرید در دوره های رکود اقتصادی و حتا پسابرجام به علت ایجاد تنش در فروش که اصلی ترین شاهرگ کسب درآمد هر مجموعه می باشد، به تناسب تعهدات افراد و سازمان ها نیز با مشکلات زیادی روبرو می شود. با توجه به همین دوران طبیعتن نقدینگی در سازمان به حداقل خود رسیده، فروش به طور معمول به صورت اعتباری اتفاق می افتند و بدیهی است کوچکترین مشکلی در وصول مطالبات می تواند باعث خسارات جبران ناپذیری شود.

 

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران شمار و مبلغ چک های صادر شده در اسفندماه گذشته را اعلام کرد که بر این اساس، از نزدیک به 10 میلیون فقره چک صادر شده، یک میلیون و 434 هزار و 200 فقره به ارزش 126 هزار و 951 میلیارد ریال وصول نشد.

به گزارش ایلنا از آمارهای اعلام شده در تارنمای بانک مرکزی؛ در اسفند ماه 1395 در کل کشور 10 میلیون فقره چک به ارزش 638 هزار میلیارد ریال مبادله شد.

آن گونه که دبیرکل بانک مرکزی، اعلام کرده است این میزان نسبت به ماه پیش از آن (بهمن ماه)، از نظر تعداد و مبلغ به ترتیب 4.2 درصد و 16.3 درصد بیشتر شد.

به گفته «سیدمحمود احمدی»، نزدیک به هشت میلیون و 600 هزار فقره چک به ارزش 511 هزار میلیارد ریال وصول شد که نسبت به ماه پیش از نظر تعداد و مبلغ به ترتیب 5.2 درصد و 17.2 درصد افزایش یافت.

وی در گفت و گو با تارنمای بانک مرکزی گفته است میزان چک‌های برگشتی کشور در این مدت سبت به ماه پیش از نظر تعداد 1.2 درصد کاهش و از نظر مبلغ 12.6 درصد افزایش را ثبت کرد که 97.4 درصد آن از نظر تعداد و 97 درصد از آن از نظر مبلغ به دلیل کسری یا فقدان موجودی بوده است.

بر پایه داده های جدول بانک مرکزی، شمار چک های برگشتی به دلیل کسری یا فقدان موجودی یک میلیون و 396 هزار و 900 فقره به ارزش حدود 123 هزار و 180 میلیارد ریال بود

بر پایه گفته های احمدی، افزایش 12.6 درصدی چک برگشتی در اسفند ماه را از نظر مبلغ باید در کنار افزایش 17.2 درصدی مبلغ کل وصولی‌ها تحلیل کرد که نشان می‌دهد علت افزایش چک برگشتی نسبت به دوره پیش، افزایش چک‌های مبادلاتی بوده است.

 

دبیرکل بانک مرکزی می گوید: اسفند ماه 1395 در کشور یک میلیون و 130 هزار فقره چک رمزدار به ارزش یک هزار و 536 میلیارد ریال وصول شد که نسبت به ماه پیش از نظر تعداد و مبلغ به ترتیب 24.9 درصد و 31.6 درصد افزایش یافت.

بنابراین در این مدت 9 میلیون و 707 هزار فقره چک وصول شد که هشت میلیون و 577 هزار فقره چک عادی و یک میلیون و 130 هزار فقره چک رمزدار بود.

بر پایه اعلام احمدی، 88.4 درصد کل چک‌های وصولی، چک عادی و 11.6 درصد چک رمزدار بود.

همچنین در کل کشور 2048 هزار میلیارد ریال چک وصول شد که 511 هزار میلیارد ریال چک عادی و 1536 هزار میلیارد ریال چک رمزدار بود، به عبارتی 25 درصد کل مبلغ چک‌های وصولی عادی و 75 درصد آن رمزدار بود.

آنگونه که جدول آماری بانک مرکزی برمی آید،‌ در اسفندماه گذشته تهران با 487 هزار و 300 فقره چک برگشتی به ارزش 73 هزار و 743 میلیارد ریال در صدر استان های کشور قرار گرفت.

ایلام با 9 فقره چک برگشتی به ارزش 62 میلیارد ریال نیز بهترین عملکرد را بر جای گذاشت.

 

 

چه باید کرد؟

در چنین شرایطی هنر وصول مطالبات می تواند یک سازمان را نجات بدهد. برنامه شما برای وصول مطالبات در سازمان چیست؟

 

چک قابل پرداخت نیست؟! برگه بزنید!

ابتدا به موضوع ماده ۲ قانون چک نگاه می‌کنیم.

"صادرکننده چک باید در تاریخ صدور معادل مبلغ چک در بانک محال علیه وجه نقد داشته باشد و نباید تمام یا قسمتی از وجهی را که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج نماید یا دستور عدم پرداخت وجه چک را دهد و نیز نباید چک را به‌صورتی تنظیم نماید که بانک به عللی از قبیل عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات چک و امثال آن از پرداخت وجه چک خودداری نماید”.

پیش از گرفتن چک می بایست به دو نکته اساسی توجه داشت،

-       اعتبار فرد صادر کننده 

-       مندرجات صحیح روی چک.

به خاطر داشته باشید که این ماده دربرگیرنده تمامی مواردی است که باعث نقد نشدن یک چک می‌شود. از نداشتن وجه نقد تا عدم وجود یک امضا همه دلایلی است که شمول ماده ۲ را باعث می‌شود. پس از نظر قانونی خلا وجود ندارد و شما می‌توانید روی یک چک برگه بزنید، اما بحث رودربایستی و این مسایل شاید مانع از برگه زدن چک شود که در این حالت هم دلایل و راهکارهای خاصی وجود دارد. یک راهکار این است که وصول چک‌های دیگران را به بانکی که در آن حساب دارید واگذار کنید. یهنی در شرایط رکود اقتصادی بهتر است به جای اینکه در سر رسید چکَ، چک را به بانک ببرید، آن را در بانک خود به حساب بخوابانید. در این حالت بانک بدون مشورت با شما برگه لازم را برای چک بی‌محل صادر خواهد کرد و اگر صاحب چک با کمال پر رویی اعتراض کرد که چرا روی چک برگه زده‌اید، اگر کمی آدم خجالتی محسوب می‌شوید، می‌توانید بگویید که کار بانک بوده است! در ادامه ولی لازم است از خجالتی بودن دست بردارید و چک را با یک چک در تاریخ دیگر معاوضه نکنید. در بسیاری از موارد نیازی نیست که کار را به دادگاه و شکایت بکشانید. تا همین‌جا هم حساب طرف مقابل خراب شده است و طرف مقابل مجبور خواهد بود وجه مطالبات شما را پرداخت کند. اما توصیه من این است که از ابتدا به طرف مقابل بگویید که یا چک را خرج می کنید و یا چک اگر مشکل داشته باشد برگه خواهد خورد و شما در این زمینه اهل تسامح و تساهل نیستید. باور کنید که در بلند مدت همگان شما را در این زمینه به عنوان یک فرد بی‌رحم خواهند شناخت و کمتر با معضل چک برگشتی و مانند آن روبرو خواهید بود.

 

نکته دیگر اینکه اگر چک را به هر دلیل خودتان به بانک بردید و موجودی نداشت می تانید از طریق یکی از همکاران با صاحب چک تماس بگیرید و اعلام کنید که چک را خرج نموده اید و مشتری شما در بانک منتظر تکمیل موجودی برای وصول چک است. این راهکار نیز در بسیاری موارد جواب می دهد.

نکته دیگر این‌که چک برگشتی را جتی با وجود تامین موجودی حداقل تا ده روز نقد نکنید. در این شرایط حساب بانکی طرف بدحساب خود را خراب کرده‌اید و او لازم است که برای رفع سوء حساب بانکی خود مراحلی را طی کند.

در دوره های رکود اقتصادی هرگز منتظر تکمیل موجودی از طرف صاحب چک نباشید. سعی کنید در صورت عدم تکمیل موجودی به صورت یکجا، خورد خورد مطالبات را وصول کنید. در این حالت پس از هر بار وصول نیاز است تاریخ بعدی واریزی را از بدهکار بپرسید و راس تاریخ مقرر به مخاطب خود زنگ بزنید.

ممکن است در بسیاری از موارد صادر کننده چک فراموش کرده باشد که چک متعلق به کدام بانک یا دسته چک خودش است. برای کاهش این اشتباهات می توانید از طریق ارسال پیامک از پنل پیامکی خود دو روز قبل از موعد چک، مبلغ، شماره حساب و بانک صادر کننده چک را به یاد آور شوید. از این مدل بسیاری از شرکت هایی که مدام با چک سروکار دارند استفاده می کنند و جواب های خوبی دریافت کرده اند. و مجددن اگر چک برگشت خورد تاریخ مجدد به حساب خواباندن نیز به مشتری از طریق پیامک پنل ارسال پیامک یادآوری شود. 

 

عقد قرارداد و تعیین ضرر و زیان ناشی از عدم وصول چک نیز راه دیگری برای وصول بهتر مطالبات است. در این حالت توصیه می شود تلاش کنید شماره های چک در قرارداد ذکر نگردد. چرا باعث می شود بتوانید در شرایط سخت، روی آن اقدام کیفری نمایید.

به مشتری بگویید که شرکت شما، شما را بابت این موضوع و به عنوان فروشنده، بدهکار کرده است و عدم پرداخت حقوق ماهیانه شما در شرایط اقتصادی کنونی، شما را دچار مشکلات زیادی کرده است.

 

کچلکردن بدهکار

هفته‌ای شش روز و روزی دو تا سه بار پیگیری مطالبات را انجام دهید. اگر به شما گفتند که چک آخر هفته حاضر است، شما وسط هفته هم برای پیگیری تماس بگیرید. اگر گفتند تا دو هفته دیگر چک حاضر است. هفته‌ای دو بار تماس بگیرید. اگر فحش دادند و بد اخلاقی کردند هم مهم نیست. آن‌ها هر شخصیتی داشته باشند در اصل مطالبات شما تاثیری نخواهد داشت و نباید از موضوع منحرف شوید مگر اینکه در جهت دریافت مطالبات بخواهید جو درست کنید. مثلن می‌توانید به جهت فشار بیشتر، توهینی که به شما شده است را بهانه قرار دهید و شلوغش کنید. با این حال همیشه در همه مراحل به یاد داشته باشید که مطالبات حق شما است و حق گرفتنی است. در مواردی می‌توانید فردی را استخدام کنید که هر روز برود در اتاق امور مالی بدهکار بنشیند. حتا اگر این فرد حرفی هم نزند، کافی است که روی اعصاب بدهکار باشد!

 

لابی را فراموش نکنید

سازمان بدهکار شما دارای مدیران مختلفی است که به یقین نرم‌افزار/کالا/خدمات شما کار بخشی از آن‌ها را راه می‌اندازد. پس شک نکنید که در کنار سیاست فشار از پایین که در بند قبل توضیح داده شد، چانه‌زنی از بالا کارساز خواهد بود. وضعیت خود را تشریح کنید و توضیح دهید که شما محق دریافت حق و حقوق خود هستید.

توصیه می‌شود که جریان‌های سیاسی و سازمان‌ غیر رسمی بدهکار را شناسایی کنید. در این شرایط می‌توانید آن جناحی که پول شما را نمی‌دهد پیش جناح متقابل رسوا کنید و بگویید که این‌ها با عدم پرداخت پول، موجب اخلال در کار سازمان می‌شوند.

 

فشار از جهات مختلف!

اگر متوجه شدید که سیاست کچل کردن بدهکار به تنهایی جواب نمی‌دهد. می‌توان از جهات دیگر هم به بدهکار فشار وارد کرد. به عنوان نمونه می‌توان سطح خدمات را کاهش داد و یا در موارد شدید، حتی خدمات را معلق ساخت. البته به کارگیری این راه حل نیازمند دقت و تجربه است و باید خیلی دقیق میزان وابستگی بدهکار به خدمات شما را در نظر داشت. نکته مهم این است که اگر هزینه تغییر پیمانکار کمتر از هزینه تعامل با شما باشد، برای رو کم‌کنی هم که شده بدهکار شما را خلع ید خواهد کرد. پس به کارگیری این روش مانند چاقوی جراحی نیازمند مهارت است. البته شما می‌توانید در مورد یک بیمار مرده (بدهکاری بدون سود) به هر روشی از چاقوی جراحی استفاده کنید. در مورد مشابهی که دستگاه کارواش تمام اتومکاتیک به یک مشتری در شهرستان فروخته بودم، سیستم را طوری طراحی کرده بودیم که به ازای هر 1000 شستشو متوقف می شد و با ورود یک کد که از طرف ما به مشتری ارایه می شد، امکان راه اندازی مجدد میسر بود. اگر مشتری بد حسابی می کرد، کد را اعلام نمی کردیم تا مجبور به پاس کردن چک شود.

 

قاطع و برنده و بیرحم ولی با مروت

در سازمان بدهکار افرادی پیدا می‌شوند که ذاتن بیمار هستند و از شما بدشان می‌آید. محض خنک شدن دل خود و یا فخر فروشی به همکار و قدرت‌نمایی به شما هم که شده باعث اخلال در روند پرداخت‌های شما خواهند شد. پیشنهاد من این است که سیاست مسامحه با این افراد را کنار بگذارید و یک بار برای همیشه تکلیف خود را با آن‌ها مشخص کنید. این موضوع باعث بهبودی بیماری این افراد نمی‌شود، اما آن‌ها در بروز نشانه‌های بیماری خود، احتیاط بیشتری خواهند داشت و البته اگر از دستشان برآید کارشکنی بیشتری هم خواهند داشت. به هر ترتیب در این شرایط حواستان به برخی خانم‌های میانسال مجرد باشد که با کمتر فرمولی مدیریت‌پذیر می‌باشند.

 

فضاسازی و بازی بدون توپ

در بازی گرفتن مطالبات شما فقط با ذینفعان پروژه و امور مالی طرف نیستید. می‌توانید در موارد زیادی فضا سازی کنید. به عنوان مثال اگر نگهبان سازمان بدهکار با شما بد رفتار کرد می‌توانید موضوع را به حراست بکشانید و آن‌جا ضمن اعتراض به رفتار بد نگهبان، گریزی هم به صحرای کربلا بزنید! و بگویید که پول نگرفتن به یک طرف، حالا چرا نگهبان بد رفتار می‌کند!

در مورد مطالبات سنگین می‌توان موضوع را به سازمان‌های بالادستی هم کشاند. مثلن اگر یک اداره کل در مرکز یک استان در پرداحت مطالبات مشکل دارد، بد نیست که موضوع را به استانداری هم بکشانید.

شخصیت‌ خود را حفظ کنید و ضعیف نباشید.

 

خیلی از افراد بیمار در سازمان‌های بدهکاری دولتی دوست دارند ضعف شما را ببینند. پس در پیچیده‌ترین بحران‌های مالی هم نباید خود را ضعیف نشان دهید و یا رفتاری کنید که شخصیت شما را زیر سوال ببرد. (دیده‌ام که متاسفانه حتا برخی از تامین کنندگان برای دریافت مطالبات از لباس‌های سطح پایین استفاده می‌کنند) این‌چنین رفتارهایی به اضافه استفاده از افراد ناباب و بی‌شخصیت در این زمینه‌ها (مانند شرخرها) کمک چندانی به دریافت مطالبات شما نخواهد کرد.

 

کارهایی که نباید انجام داد

از نظر من شما برای گرفتن مطالبات، حق چندین کار را ندارید:

رشوه: فراموش نکنید که رشوه یعنی تقویت فساد اداری و فساد اداری یعنی بی‌عدالتی و بی عدالتی یعنی این‌که یک کودک در تب بیماری بسوزد و هزینه درمان او وجود نداشته باشد. به چه قیمتی حاضر به مرگ یک کودک هستید؟

بیاحترامی و توهین: اگر از جنبه مهم انسانی قضیه بگذریم (که نباید بگذریم) هر گونه بی‌احترامی و توهین باعث خواهد شد که شما در سازمان بدهکار در موضع ضعف قرار بگیرید. پس حتا در شدیدترین حالات عصبی هم نباید به کسی توهین و بی‌احترامی شود.

نا امیدی و خستگی: شک نداشته باشید که بدهکار به دنبال خسته کردن شما برای انصراف از دریافت مطالبات است. آیا باید به او تسلیم شد؟ مهم این است که همگان بدانند شما در دریافت مطالبات خود خسته نمی‌شوید و این دانستن مستلزم این است که در همه مراحل پیگیر باشید. به یقین دفعات بعد با آگاهی از پیگیری شما، کارشکنی کمتری خواهند داشت.

دروغ‌‌گویی: من واعظ مذهبی نیستم و موعظه اخلاقی در صلاحیت‌های من نیست. اما باور دارم که دروغ شخصیت را زایل و حرف‌ها را غیرقابل باور می‌کند. اگر می‌خواهید که شخصیت با نفوذی داشته‌باشید و به خواسته‌های قانونی خود برسید، هرگز دروغ نگویید. مطمئن باشید که اگر شخصیت شما، به عنوان یک شخصیت قابل احترام و درست‌کار تعریف شود دیگران (به جز افراد مریض) هم‌راهی بیشتری با شما خواهند داشت.

 

 

افزودن نظر

سبد خرید

مجتمع تجاری اداری گلشن مال

آخرین نظرات

حمید
جناب آقای دکتر صحت
سلام و عرض ادب و احترام
می خواستم یه انتقاد از جنابعالی بکنم، بنظرم شما دارید ا...
فرزاد
اقای دکتر فوق العاده بود بخصوص خودشناسی هایی که قرارداده بودید و نتیجه تستPDA ممنون
کورش
با تشکر از سایت زیبا و موارد ارایه داده شده تست PDA واقعا جالب و درست بود در هیچ جا ندیده بودم چه جو...
راضيه عبدالهى
سلام وعرض ادب خدمت دكترصحت عزيز،مديريت مجموعه زيبايى راضى هستم بسيار مفتخرم ازآشنايى باشما،شما بابار...
آوا قیاسی
سلام
اگه قرار باشه چنتا سوال درباره ی محاسبه خودانگیزشی مدیران و سرپرستان مطرح کنیم چند مورد مثال م...
سیدمرتضی موسوی
سلام چرا فروشگاه اینترنتی ندارید و محصولاتتون رو هنوز به شیوه زمان دقیانوس بصورت پستی میفرستید؟
بیش...
مهدی آرمیده
با سلام و عرض تسلیت خدمت جناب آقای دکتر کامران صحت...
این عارضه بزرگ را به شما و خانواده محترم تسلی...
ترنم
خیلی عالی بود .استفاده کردم
Zahra.mhb
درود
نتیجه عالی و کارآمد
ممنون دکتر
مصطفایی
مثل همیشه مفید و کارامد
سپاس فراوان دارم از استاد گرامی اقای دکتر کامران صحت